The history of the Shree Kashivishwanath Mahadev Temple begins with its founder, Shreemad Poojya Pad Swami Shree Chidanand Saraswati Maharaj, who was born into the religious family of Pandit Gangaprasadji Purohit in the Kindupur village of Uttar Pradesh in 1839. From his youth, Swami Chidanand felt a deep detachment from worldly affairs, believing the world to be an illusion, and spent his time serving great saints and seeking spiritual knowledge in Avadhpuri. After a period of spiritual travel, his journey brought him to the city of Vadodara in 1881 during the time of Sir Sayajirao Gaekwad. While the formal records focus on his yoga practice in the solitude of Hariba Dada’s garden, oral tradition adds that he was part of a vibrant circle of scholars who settled in Vadodara to exchange deep spiritual knowledge.
As his spiritual reputation grew, he gained the devotion of the Royal Family of Baroda, including Maharani Jamnabai, who supported the temple with daily food supplies. Inspired by the Bhagwat and the grace of Lord Shiva, the Swami sought to transform what was then an empty ground into a sacred complex. Following the Indian tradition of beginning any auspicious work with Lord Ganesh, he first established a small cottage for his residence which now serves as the site where the Ganpati idol is worshipped. According to the stories passed down by elders, his devotion then led him to the Narmada River where he discovered a sacred Narmadeshwar stone that was installed in the temple known as Somnath. This particular temple features unique architecture inspired by the shape of a sea shell and offers a glimpse of all twelve Jyotirlingas found across India.
Roughly 130+ years ago, a second trip to the Narmada River resulted in the discovery of another Shivaling resembling Kashi Vishwanath, which was then installed near the original Ganesh temple. This formed the heart of the complex we know today. While the original structures were humble and handmade with cow dung, the temple underwent a significant renovation between 1989 and 2000. Over time, the site expanded to include a Hanuman temple, a cow shed that has grown from a few cows to over twenty, and a dedicated space for fire pit rituals. Swami Chidanand Maharaj took his Samadhi on April 15, 1904, after ensuring the temple’s future through an organised Trust Board. His body remains preserved in the form of his Samadhi within the common plot, serving as a lasting spiritual anchor for the entire temple complex.
Details in Gujarati
મંદિરના આદ્યસ્થાપક શ્રીમદ પૂજ્ય પાદ સ્વામી શ્રી ચિદાનંદ સરસ્વતી મહારાજનો જન્મ ઉત્તર પ્રદેશના ફૈઝાબાદ જીલ્લાના કિન્દુપુર ગામમાં પંડિત ગંગાપ્રસાદજી પુરોહિતના ધાર્મિક કુટુંબમાં ચૈત્ર સુદ ૯ સંવત ૧૮૯૫માં થયો હતો. સ્વામીજીના પિતાશ્રી વૃદ્ધ થતા; તેઓ પ્રભુ ભજનમાં રસ લેતા હોવાથી, એમના રહેવા માટે એક નવીન ભજન સ્થળ તૈયાર કરાવી એમની સેવામાં રહેવા લાગેલા સાધુ સંત સમાગમમાં રહેવાની એમની બાળપણથી વૃત્તિ હતી. મોટા મોટા મહાત્માઓ એમને ઘરે આવતા તો એમની સેવા સુશ્રુષામાં મચ્યા રહેતા તેમજ આજુબાજુમાં જ્યાં જ્યાં મહાત્માઓની ખ્યાતિ વિશે સાંભળતા ત્યાં ત્યાં તેમના દર્શને જતા, સેવા ઉઠાવતા અને તેઓના સત્સંગથી ઉપદેશ શ્રવણ કરી એમનો નિશ્ચય થયો કે સંસાર અસાર છે, મિથ્યા છે.
એમનું લગ્ન ૧૮મે વર્ષે થઈ ગયું હતું પણ ચિત્તની પ્રવૃત્તિ વ્યવહાર તરફ ન હતી. શ્રી અવધમાં એ વખતે બાવા રૂઘનાથદાસજી છાવણીવાળાની સંગત અને દર્શન તેઓને નિરંતર થતા. શ્રી અવધપુરીમાં પંડિત ઉમાદત્તજી નામના મહામહોપાધ્યાય વિરક્ત પંડિતજી હતા કે જેમના હજારો શિષ્યો હતા, તેઓની પાસેથી સ્વામીજીએ ૨૦ વર્ષની ઉંમરે મંત્રોપદેશ લીધો હતો. અનુકૂળતા જણાયેથી સ્વામીજીની આધ્યાત્મિક ભ્રમણ યાત્રા શરૂ થઈ. ભ્રમણ દરમ્યાન વિવિધ સિદ્ધ મહાત્માઓના સંત સમાગમથી ઉત્તરો ઉત્તર આધ્યાત્મિક ઉન્નત સ્થાનનું લક્ષ દેખાયું. ભ્રમણ કરતા કરતા સ્વામીજી સંવત ૧૯૩૮માં વડોદરા આવ્યા.
વડોદરા શિયાબાગમાં નિવાસ કરતા કબીરપંથી સાધુ બાલકદાસજીના મંદિરમાં ઉતારો આપ્યો. શિવરામસિંહ, કરસનદાસ જેવા ઉદાત્ત ભક્ત એમના બગીચામાં રાખવા માટે તૈયાર હતા છતાં તેઓને આ કુવાડીમાં હરિબા દાદાનો બગીચો પસંદ આવ્યો, એ સ્થળે એકાંત હતું સ્વામીજીનો યોગ અભ્યાસ ચાલતો હતો. પરમ પૂજ્ય સ્વામી શ્રી ચિદાનંદ સરસ્વતી મહારાજની ખ્યાતિ ધીમે ધીમે વધવા લાગી. ખ્યાતિ સાંભળીને શ્રીમંત મહારાજ ગણપતરાવ સાહેબના રાણી સાહેબ રાધાબાઈની સવારી દર્શનને માટે આવતી હતી, અને બાળાસાહેબ માનેનો પણ પ્રેમ બહુ જ હતો, તેઓ પણ રોજ દર્શને આવતા હતા. વિશ્રામ બાગ એ સરકારી જગ્યા હોઈ ત્યાં લાંબો સમય રોકવાશે નહીં, એ વિચારી, હાલ જ્યાં શ્રી કાશીવિશ્વનાથ બિરાજે છે તે જમીન નજરમાં આવી. પ્રથમ પૂજ્ય સ્વામી માટે નાની કુટીર જ્યાં હાલ ગણપતિ બિરાજે છે ત્યાં બાંધવામાં આવી. વડોદરા નગરીના શ્રીમંત કે ખંડેરાવ મહારાજના મહારાણી જમનાબાઈ સાહેબ તેમજ શ્રીમંત મહારાજા સાહેબ અને સર્વે રાજ્ય કુટુંબીઓ તથા અમલદાર વર્ગ આવવા લાગ્યા, સ્વામીજી તરફ એ સર્વેનો પ્રેમ વધ્યો. મહારાણી જમનાબાઈ સાહેબ એ જાણ્યું કે ધાર્મિક પ્રવૃત્તિ મહાદેવ કૃપાથી ચાલે છે. તેને નિત્ય એક સીધું મોકલવાનું શરૂ કર્યું. જે મહારાણી સાહેબાની હયાતી સુધી ચાલુ રાખવામાં આવેલું.
શ્રીમદ્ પૂજ્ય પાદ સ્વામીશ્રી ચિદાનંદ સરસ્વતી મહારાજ દીર્ધદ્રષ્ટી આધ્યાત્મિક ધાર્મિક અને હોવાથી કદી કોઈને સંન્યસ્ત દીક્ષા આપી નથી. પૂજ્ય પવિત્ર આત્મા સ્વામીજીના મૃત્યુ બાદ સમાધિ માટે ચોતરો તથા છત્રી કરવાની સરકારી મંજુરી લીધેલી હોય છે. પૂજ્ય સ્વામીશ્રી એ તા.૧૫-૦૪-૧૯૦૪ રોજ સમાધિ માંગેલ તથા શ્રી કાશીવિશ્વનાથ મંદિરનો વહીવટ સુઆયોજિત રીતે ચલાવવા માટે ટ્રસ્ટી મંડળ બનાવેલ જે આજે પણ કાર્યરત છે. આજે પણ મહાશિવરાત્રી તથા લઘુરુદ્ર રાત્રીના સમયે શ્રી કાશીવિશ્વનાથ મહાદેવની સ્થાપનાના દિવસે વિશેષ પૂજા અને અર્ચના કરવામાં આવે છે.
Image Courtesy of Niraj Patel.
No Comments